Mô hình lượng đặt hàng kinh tế EOQ và số lần đặt hàng
EOQ = căn(2 x D x S / H), D là nhu cầu/năm, S là chi phí mỗi lần đặt, H là chi phí lưu kho/đơn vị/năm.
Số lần đặt hàng = D / EOQ.
Ví dụ: D=1000, S=100.000, H=5.000: EOQ = 200, 5 lần/năm.
Chi phí mua hàng KHÔNG nằm trong chi phí tồn trữ.
Hệ số nợ, hệ số vốn chủ, hệ số đảm bảo nợ
Hệ số nợ Hv = Nợ phải trả / Tổng nguồn vốn = 1 - Hệ số vốn chủ.
Hệ số vốn chủ = Vốn CSH / Tổng vốn.
Hệ số đảm bảo nợ = Vốn CSH / Nợ phải trả.
Nợ/Vốn CSH = Hv/(1 - Hv): Hv = 0,5 thì bằng 1; Hv = 0,2 thì 0,25.
Giá thành toàn bộ gồm những gì?
Giá thành toàn bộ sản phẩm tiêu thụ = Giá thành sản xuất + Chi phí bán hàng + Chi phí quản lý doanh nghiệp.
Các tỷ suất lợi nhuận cơ bản
Tỷ suất LN giá thành = Lợi nhuận / Giá thành toàn bộ (300 và 288: 4,16%).
Tỷ suất LN doanh thu = LN / Doanh thu.
Tỷ suất LN tổng vốn = EBIT / Tổng vốn (V + C).
Tỷ suất LNST vốn kinh doanh = LNTT x (1 - t) / Vốn. Ví dụ: 100 x 0,72 / 1200 = 6%.
Các chỉ tiêu lợi nhuận từ doanh thu đến lợi nhuận sau thuế
Doanh thu thuần = Tổng doanh thu - Các khoản giảm trừ.
Lãi gộp = Doanh thu thuần - Giá vốn hàng bán.
EBIT = Lợi nhuận trước thuế + Lãi vay.
LNST = (EBIT - Lãi vay) x (1 - t).
Ví dụ: EBIT 440, R 40, t 28%: LNST = 400 x 0,72 = 288. LNST là chỉ tiêu nhỏ nhất, dùng để chia cho cổ đông.
Chi phí cố định và chi phí biến đổi gồm những khoản nào?
Cố định (không đổi theo sản lượng): khấu hao TSCĐ, lương quản lý, thuê tài sản và văn phòng.
Biến đổi (tăng theo sản lượng): nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, hoa hồng bán hàng.
Trong các yếu tố, FC không phụ thuộc sản lượng. Chi phí tài chính cố định gồm lãi vay và cổ tức cổ phần ưu đãi.
Cách phân loại các khoản mục thu nhập và chi phí theo nhóm
Doanh thu tài chính: cổ tức, lãi tiền gửi, lãi cho vay, chênh lệch chuyển nhượng vốn, chiết khấu thanh toán được hưởng.
Chi phí tài chính: lãi vay, chi phí góp vốn liên doanh liên kết.
Chi phí/thu nhập khác: thanh lý nhượng bán TSCĐ, tiền phạt vi phạm hợp đồng, nợ khó đòi đã xóa sổ nay thu được.
Chi phí quản lý doanh nghiệp: tiền thuê đất, lương quản lý.
Hệ số thanh toán nhanh và hệ số thanh toán tổng quát
Thanh toán nhanh = (TSLĐ và đầu tư ngắn hạn - Hàng tồn kho) / Nợ ngắn hạn.
Ví dụ: H = 3, nợ NH 4000, HTK 500: TSLĐ = 3 x 4000 + 500 = 12.500.
Thanh toán tổng quát = Tổng tài sản / Nợ phải trả (5000/2000 = 2,5).
Lượng dự trữ tiền mặt tối ưu (mô hình Baumol)
M* = căn(2 x T x F / r), T là tổng nhu cầu tiền mặt năm, F là chi phí mỗi lần bán chứng khoán, r là lãi suất chứng khoán.
Ví dụ: T=3600, F=0,5, r=10%: M* = căn(36.000) = 189,7 triệu.
Tồn quỹ tối thiểu = chi quỹ bình quân ngày x số ngày dự trữ.
Phân tích Dupont: tỷ suất LNST vốn chủ sở hữu
ROE = (LNST / Doanh thu) x (Doanh thu / Tổng vốn) x [1 / (1 - Hv)].
Ví dụ: 2% x 2 x 1/(1-0,5) = 8%.
Số dư khoản phải thu cuối kỳ
KPT cuối kỳ = KPT đầu kỳ + Doanh số bán chịu - Tiền thu được.
Ví dụ: 80 + 200 - 190 = 90 triệu.
Chi phí tín dụng thương mại (bỏ chiết khấu)
Chi phí = [d / (1 - d)] x [360 / (Ngày trả tối đa - Ngày hưởng chiết khấu)]
Ví dụ 2/10 net 30: 2/98 x 360/20 = 36,7%.
Ví dụ 2/15 net 45: 2/98 x 360/30 = 24,5%.
Kỳ thu tiền bình quân khi có chiết khấu thanh toán
Lấy trung bình có trọng số theo tỷ lệ khách hàng.
Ví dụ điều khoản 3/10 net 30, 20% trả ngày 10, 80% trả ngày 30: 0,2 x 10 + 0,8 x 30 = 26 ngày.
15% trả ngày 10, 85% ngày 30: 27 ngày.
Vòng quay các khoản phải thu và kỳ thu tiền bình quân
Vòng quay KPT = Doanh thu thuần (bán chịu) / KPT bình quân.
Kỳ thu tiền bình quân = KPT / Doanh thu bình quân ngày = 360 / vòng quay.
Ví dụ: kỳ thu tiền 20 ngày: vòng quay = 360/20 = 18.
KPT = doanh thu chịu x kỳ thu tiền / 360.
Vòng quay hàng tồn kho và số ngày một vòng quay
Vòng quay HTK = Giá vốn hàng bán / HTK bình quân.
Số ngày một vòng = 360 / vòng quay = HTK x 360 / Giá vốn.
Ví dụ: HTK 1000, giá vốn 9000: 9 vòng, 40 ngày.
Giá vốn = Doanh thu thuần - Lãi gộp.
Vốn lưu động tiết kiệm tuyệt đối khi tăng vòng quay
VLĐ tiết kiệm = M/L1 - M/L0 (âm là tiết kiệm). M là tổng mức luân chuyển.
Ví dụ: M = 540, L tăng từ 5 lên 6: 540/6 - 540/5 = 90 - 108 = -18 triệu (tiết kiệm 18 triệu).
Vòng quay vốn lưu động và kỳ luân chuyển
Số vòng quay L = Doanh thu thuần / Vốn lưu động bình quân (dùng doanh thu thuần, không dùng tổng doanh thu). Kỳ luân chuyển K = 360 / L.
L càng lớn, K càng nhỏ thì càng tốt, vốn dùng hiệu quả.
Ví dụ: DTT 1500, VLĐ 100: L = 15.
Đòn bẩy kinh doanh DOL
DOL = Q(P - AVC) / [Q(P - AVC) - FC]; (FC là chi phí cố định chưa gồm lãi vay).
Đo: doanh thu (sản lượng) đổi 1% thì EBIT đổi bao nhiêu %.
Phản ánh quan hệ giữa chi phí cố định và biến đổi. Phát huy tác dụng khi sản lượng vượt sản lượng hòa vốn.
Dòng tiền tự do và báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Dòng tiền tự do: phần dòng tiền công ty có thể dùng trả cổ tức hoặc đầu tư vào dự án khác.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ tóm lược dòng tiền hoạt động, đầu tư và tài chính (không phải dòng tiền dự án).
Lợi nhuận kinh tế (EVA)
Lợi nhuận kinh tế = Thu nhập sau thuế - Chi phí sử dụng vốn chủ x Vốn chủ.
Ví dụ: 1600 - 14% x 10.000 = +200$.
Chỉ số P/E và EPS
P/E = Giá thị trường của cổ phiếu thường / EPS.
EPS = thu nhập mỗi cổ phần (lợi nhuận sau thuế chia cho số cổ phiếu thường).
Thu nhập giữ lại = Lợi nhuận sau thuế - Cổ tức chi trả.
Qhvtm = (FC - Khấu hao) / (P - AVC) (khấu hao là chi phí không bằng tiền).
Thấp hơn điểm hòa vốn kinh doanh vì có chi phí khấu hao TSCĐ.
Ví dụ: FC 1000, KH 200, P 8, AVC 4: 800/4 = 200 sản phẩm.
Điểm hòa vốn và thời gian hòa vốn
Qhv = FC / (P - AVC).
Thời gian hòa vốn = (Qhv / Qmax) x 12 tháng.
Ví dụ: Qhv 1500, Qmax 3000: 6 tháng; Qhv 2000, Qmax 6000: 4 tháng.
Ứng dụng: đánh giá rủi ro, chọn phương án sản xuất, quyết định chiến lược dài hạn.
Đòn bẩy tổng hợp DTL
DTL = DOL x DFL = Q(P - AVC) / [Q(P - AVC) - FC - R].
Đo: doanh thu (sản lượng) đổi 1% thì lợi nhuận vốn CSH (EPS) đổi bao nhiêu %.
Ví dụ: Q=3000, P=500.000, AVC=400.000, FC=120 triệu (đã gồm lãi vay): 300/(300-120) = 1,67.
Đòn bẩy tài chính DFL
DFL = EBIT / (EBIT - R), R là lãi vay.
Đo: EBIT đổi 1% thì lợi nhuận vốn CSH (EPS) đổi bao nhiêu %.
Ví dụ: Q=2000, P=150.000, AVC=100.000, FC'=60 triệu, R=15 triệu: EBIT = 100 - 60 = 40 triệu; DFL = 40/25 = 1,6.
Công ty tài trợ toàn bằng vốn cổ phần: EBIT tăng thì EPS tăng cùng tỷ lệ.
Hiệu suất sử dụng vốn cố định
Hiệu suất vốn cố định = Doanh thu thuần / Vốn cố định bình quân.
Phản ánh 1 đồng vốn cố định bình quân tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu thuần.
Phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu: số quyền cần để mua 1 cổ phiếu mới
Số cổ phiếu mới = Vốn cần huy động / Giá chào bán. Số quyền cần = Số cổ phiếu đang lưu hành / Số cổ phiếu mới.
Ví dụ: 7 tỷ / 100.000 = 70.000 cổ phiếu mới; 210.000 / 70.000 = 3 quyền.
Giá trái phiếu trả lãi hằng năm
Giá = tổng lãi/(1+r)^t + mệnh giá/(1+r)^n, r là lãi suất thị trường yêu cầu.
Lãi suất bề mặt > r: giá > mệnh giá.
Ví dụ: mệnh giá 10 triệu, 2 năm, bề mặt 11%, r 10%: 1,1/1,1 + 11,1/1,21 = 10,17 triệu.
Lãi hằng năm = Mệnh giá x lãi suất (1000 x 8% = 80).
Ba loại thuê tài sản và đặc điểm
Thuê tài chính: khoản thanh toán bù đắp toàn bộ chi phí đầu tư (trả dần hoàn toàn), bên đi thuê thường chịu khấu hao, giúp thực hiện nhanh dự án.
Thuê hoạt động: bên đi thuê có thể hủy ngang hợp đồng.
Bán và thuê lại: bán tài sản rồi ký hợp đồng thuê lại chính tài sản đó.
Chủ tài sản gọi là bên cho thuê.
Xếp hạng rủi ro của các loại chứng khoán đối với doanh nghiệp phát hành
Rủi ro cao nhất cho DN phát hành: trái phiếu (phải trả lãi đúng hạn, nghĩa vụ cố định). Thấp nhất: cổ phần thường.
Thứ tự nhận lãi/chia lợi nhuận: trái chủ trước, rồi cổ đông ưu đãi, cổ đông thường nhận sau cùng.
Chỉ công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán.
Chi phí vốn cổ phần ưu đãi: vì sao đắt hơn trái phiếu?
Cổ tức ưu đãi không được trừ vào thu nhập chịu thuế nên chi phí sau thuế cao hơn chi phí trái phiếu (lãi vay được trừ thuế). Chi phí cố định tài chính gồm cả lãi vay và cổ tức ưu đãi.
Chia cổ tức ưu đãi cho (1 - T) là quy về trước thuế.
Chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC)
WACC = Tỷ trọng vốn vay x Chi phí vay sau thuế + Tỷ trọng vốn chủ x Chi phí vốn chủ. Chi phí vay sau thuế = lãi suất x (1 - t).
Ví dụ: 0,3 x 10% + 0,7 x 8% = 8,6%.
Ví dụ: vay 80 (10%, t 28%), vốn chủ 120 (12%): (80 x 7,2% + 120 x 12%)/200 = 10,08%.
Khi nào nên tăng vốn vay? Khi nào đòn bẩy tài chính phản tác dụng?
Nên tăng vốn vay khi tỷ suất lợi nhuận tổng vốn (EBIT/Vốn) lớn hơn lãi suất vay (ví dụ 12% so với 8,5%).
Tác dụng ngược khi tài sản sinh lời không đủ bù đắp chi phí lãi vay. Dùng nợ quá cao làm giảm giá trị công ty và tăng chi phí sử dụng vốn.
Vì sao tiền có giá trị theo thời gian?
Do lạm phát làm giảm sức mua, ưa thích tiêu dùng hiện tại hơn tương lai, và tương lai luôn có yếu tố không chắc chắn. Cả ba lý do đều đúng.
Gửi tiền với lãi ghép theo kỳ ngắn: tính FV thế nào?
FV = PV x (1 + i/m)^(m x n)
Ví dụ: 1 triệu, 12%/năm ghép tháng, 3 năm: 1 x 1,01^36 = 1,43 triệu.
Ví dụ: 100 triệu, 7,75%/năm ghép quý, 4 năm: 100 x (1,019375)^16 gần 136 triệu.
Lãi suất thực (hiệu dụng) khi ghép lãi nhiều lần trong năm
EAR = (1 + i/m)^m - 1, với i là lãi suất danh nghĩa, m là số kỳ ghép lãi/năm.
12%/năm ghép tháng: 12,68%.
10%/năm ghép 6 tháng: 10,25%.
7,75%/năm ghép quý: 7,98%.
Ghép lãi càng nhiều lần, lãi suất thực càng cao.
Tính lãi suất khi biết PV, FV và số năm
r = (FV/PV)^(1/n) - 1
Ví dụ: 8.000.000 thành 9.331.200 sau 2 năm: (9.331.200/8.000.000)^(1/2) = 1,08, vậy r = 8%/năm.
Quan hệ giữa giá trị tương lai và hiện tại của 1 đồng
Hệ số FV = 1 / hệ số PV (cùng r, n).
Ví dụ: PV của 1$ là 0,27 thì FV của 1$ = 1/0,27 = 3,7.
Thừa số (hệ số) chiết khấu và đặc điểm
Hệ số chiết khấu = 1 / (1 + r)^n, luôn nhỏ hơn 1 khi r > 0, n > 0.
Ví dụ: r = 10%, 2 năm: 0,826; r = 15%, 2 năm: 0,7561.
Ngược lại: hệ số 0,8333 một năm nghĩa là r = 1/0,8333 - 1 = 20%.
Công thức giá trị hiện tại (PV) của một khoản tiền
PV = FV / (1 + r)^n
Ví dụ: 115.000 sau 1 năm, r = 10%: PV = 104.545.
Ví dụ: 1.000 sau 5 năm, r = 13%: 542,76.
Lãi đơn: tiền lãi kỳ trước không cộng vào gốc để tính lãi kỳ sau.
Lãi kép: lãi kỳ trước được cộng vào gốc, kỳ sau tính lãi trên cả gốc lẫn lãi.
Giá trị hiện tại ròng (NPV)
NPV = tổng PV dòng tiền vào - vốn đầu tư ban đầu = tổng CFt/(1+r)^t - I0
Ví dụ: PV dòng tiền 550 tr, vốn đầu tư 500 tr: NPV = +50 tr.
NPV > 0: nên chấp nhận.
Chức năng của trung gian tài chính
Cung cấp cơ chế thanh toán, huy động vốn từ nhà đầu tư nhỏ, phân tán rủi ro, cho vay. Họ KHÔNG trực tiếp đầu tư vào tài sản thực.
Thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp khác nhau thế nào?
Sơ cấp: chứng khoán phát hành lần đầu, tiền chảy vào công ty phát hành.
Thứ cấp: giao dịch mua bán lại giữa các nhà đầu tư, công ty phát hành không nhận được tiền.
Ba quyết định chính của quản trị tài chính doanh nghiệp
1) Quyết định đầu tư (ngân sách vốn): mua tài sản cố định nào.
2) Quyết định tài trợ (cấu trúc vốn): huy động vốn từ đâu.
3) Quyết định cổ tức và quản lý vốn lưu động.
Phân biệt tài sản thực và tài sản tài chính
Tài sản thực: tài sản hữu hình tạo ra thu nhập (máy móc, bất động sản, thương hiệu).
Tài sản tài chính (cổ phiếu, trái phiếu): là trái quyền đối với thu nhập do tài sản thực tạo ra.
Chi phí đại diện (agency cost) là gì?
Chi phí phát sinh do mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông (chủ sở hữu) và nhà quản lý, gồm cả chi phí giám sát hoạt động của nhà quản lý. Là hệ quả của việc tách quyền sở hữu khỏi quyền quản lý.
Doanh nghiệp nào chịu trách nhiệm vô hạn về nợ?
Doanh nghiệp tư nhân (một chủ sở hữu duy nhất) và chủ công ty hợp danh. Công ty cổ phần chịu trách nhiệm hữu hạn.
Ưu điểm và nhược điểm chính của công ty cổ phần
Ưu: trách nhiệm hữu hạn, tách bạch quyền sở hữu và quản lý, đời sống vĩnh viễn, dễ chuyển nhượng cổ phần, thuê được nhà quản lý chuyên nghiệp.
Nhược: thuế bị đánh trùng hai lần, phát sinh chi phí đại diện.
Dòng tiền sau thuế của dự án trong năm
CF = (Doanh thu - Chi phí cố định - Biến phí - Khấu hao) x (1 - t) + Khấu hao
Ví dụ: DT 120, FC 30, VC 50, KH 10, t 30%: (120-30-50-10) x 0,7 + 10 = 31.
Khấu hao làm giảm thu nhập chịu thuế nên giảm thuế phải nộp (lá chắn thuế).
Khấu hao nhanh gồm những phương pháp nào?
Phương pháp số dư giảm dần và phương pháp tổng số năm sử dụng. Thu hồi phần lớn vốn nhanh nhất ở những năm đầu so với khấu hao đều.
Khấu hao đều (đường thẳng, tuyến tính)
Mức khấu hao hằng năm = Nguyên giá / Thời gian sử dụng. Tỷ lệ và mức khấu hao không đổi suốt thời gian sử dụng.
Ví dụ: 240 triệu, tuổi thọ kinh tế 10 năm: 24 triệu/năm (dùng tuổi thọ kinh tế).
Giá trị còn lại cuối năm t = Nguyên giá - t x mức KH.
Nguyên tắc khấu hao TSCĐ
Phù hợp mức độ hao mòn của TSCĐ và đảm bảo thu hồi đủ giá trị vốn đầu tư ban đầu.
TSCĐ đã khấu hao đủ mà vẫn dùng thì không trích khấu hao nữa. TSCĐ chưa đưa vào sử dụng thì không tính khấu hao (nguyên giá tính khấu hao = nguyên giá - phần chưa dùng).
Hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình của TSCĐ
Hữu hình: do thời gian, cường độ sử dụng, môi trường, bảo dưỡng.
Vô hình: do tiến bộ khoa học kỹ thuật làm tài sản lỗi thời, mất giá.
TSCĐ chịu cả hai loại hao mòn.
Nguyên giá TSCĐ gồm những gì?
Giá mua (không gồm VAT được khấu trừ) + chi phí vận chuyển, bốc dỡ, lắp đặt, chạy thử + chi phí khác liên quan. Lãi vay đầu tư TSCĐ trước khi đưa vào hoạt động được tính vào nguyên giá; sau đó thì không.
Vì thế nguyên giá thường lớn hơn giá mua.
Đặc điểm của vốn cố định và của vốn lưu động
Cả hai: tham gia nhiều chu kỳ sản xuất và luân chuyển dần từng phần (cách nêu trong đề cho vốn cố định). Vốn cố định gắn với đầu tư dài hạn và quyết định năng lực sản xuất kinh doanh.
Vốn lưu động phân biệt theo vai trò ở các khâu: dự trữ, sản xuất, lưu thông.
Tài sản cố định (TSCĐ): điều kiện nhận biết và phân loại
Điều kiện: thời gian sử dụng trên 1 năm, đạt giá trị tối thiểu theo quy định, tham gia nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh.
Hữu hình: nhà cửa, máy móc, thiết bị. Vô hình: nhãn hiệu, bằng sáng chế.
TSCĐ thuê ngoài gồm thuê hoạt động và thuê tài chính.
Thuế khi bán tài sản cố định khác giá trị sổ sách
Tác động thuế = (Giá bán - Giá trị còn lại) x t.
Bán lỗ: tiết kiệm thuế. Ví dụ sổ sách 25.000, bán 10.000, t = 28%: tiết kiệm 15.000 x 28% = 4.200$.
Bán lãi: đóng thêm thuế.
Mục tiêu tài chính của công ty cổ phần là gì?
Tối đa hóa giá trị công ty (giá trị cổ phiếu trên thị trường) cho các cổ đông. Không phải tối đa hóa lợi nhuận hiện tại, doanh số hay thị phần.
Lãi suất chiết khấu dùng khi tính NPV là gì?
Chi phí sử dụng vốn (của dự án; thường là chi phí vốn bình quân WACC). Cũng chính là tỷ suất sinh lời đòi hỏi.
Tiêu chuẩn thời gian hoàn vốn (PP): quy tắc và hạn chế
Chấp nhận dự án có thời gian hoàn vốn nhỏ hơn thời gian hoàn vốn chuẩn.
PP thường KHÔNG tính đến giá trị thời gian của tiền (khác với NPV, IRR, DPP).
Dự án độc lập và dự án loại trừ (xung khắc) nhau
Độc lập: quyết định dự án này không ảnh hưởng quyết định dự án khác; nhận tất cả dự án có NPV > 0 (hoặc chỉ số sinh lời > 1).
Loại trừ nhau: chỉ chọn một; chọn dự án có NPV lớn nhất và NPV > 0.
IRR là gì và quy tắc quyết định
IRR (tỷ suất sinh lời nội bộ) là lãi suất chiết khấu làm NPV của dự án bằng 0.
NPV = 0 thì IRR = lãi suất chiết khấu.
Chấp nhận dự án khi IRR > chi phí sử dụng vốn.
PV của dòng tiền vĩnh cửu (perpetuity) và IRR của nó
PV = C / r. Nếu tăng trưởng đều g: PV = C1 / (r - g).
IRR của dòng vĩnh cửu = C / I0. Ví dụ: đầu tư 125$, thu 15$/năm mãi mãi: IRR = 12%.
Ví dụ tăng trưởng: I0 = 210, C1 = 10,5, g = 5%: IRR = 10,5/210 + 5% = 10%.
Công thức giá trị hiện tại của chuỗi tiền đều (annuity) và cách tính khoản trả đều
PV = A x [1 - (1+r)^-n] / r
Khoản trả đều A = PV x r / [1 - (1+r)^-n]
Ví dụ: vay 10.000.000, 3 năm, 10%, trả cuối năm: A = 4.021.148.
Vay 1000 triệu, 5 năm, 8%: A = 250,456 triệu.
Nguyên tắc cộng giá trị (value additivity) của NPV
NPV của dự án kết hợp = tổng NPV các dự án thành phần. Ví dụ PV(X)=4000, PV(Y)=5000 thì PV(X+Y)=9000.
Dự án kết hợp có thành phần NPV âm (+50, -20, +100): tách ra, chỉ nhận dự án NPV dương.
Mô hình lượng đặt hàng kinh tế EOQ và số lần đặt hàng
EOQ = căn(2 x D x S / H), D là nhu cầu/năm, S là chi phí mỗi lần đặt, H là chi phí lưu kho/đơn vị/năm.
Số lần đặt hàng = D / EOQ.
Ví dụ: D=1000, S=100.000, H=5.000: EOQ = 200, 5 lần/năm.
Chi phí mua hàng KHÔNG nằm trong chi phí tồn trữ.
Hệ số nợ, hệ số vốn chủ, hệ số đảm bảo nợ
Hệ số nợ Hv = Nợ phải trả / Tổng nguồn vốn = 1 - Hệ số vốn chủ.
Hệ số vốn chủ = Vốn CSH / Tổng vốn.
Hệ số đảm bảo nợ = Vốn CSH / Nợ phải trả.
Nợ/Vốn CSH = Hv/(1 - Hv): Hv = 0,5 thì bằng 1; Hv = 0,2 thì 0,25.
Giá thành toàn bộ gồm những gì?
Giá thành toàn bộ sản phẩm tiêu thụ = Giá thành sản xuất + Chi phí bán hàng + Chi phí quản lý doanh nghiệp.
Các tỷ suất lợi nhuận cơ bản
Tỷ suất LN giá thành = Lợi nhuận / Giá thành toàn bộ (300 và 288: 4,16%).
Tỷ suất LN doanh thu = LN / Doanh thu.
Tỷ suất LN tổng vốn = EBIT / Tổng vốn (V + C).
Tỷ suất LNST vốn kinh doanh = LNTT x (1 - t) / Vốn. Ví dụ: 100 x 0,72 / 1200 = 6%.
Các chỉ tiêu lợi nhuận từ doanh thu đến lợi nhuận sau thuế
Doanh thu thuần = Tổng doanh thu - Các khoản giảm trừ.
Lãi gộp = Doanh thu thuần - Giá vốn hàng bán.
EBIT = Lợi nhuận trước thuế + Lãi vay.
LNST = (EBIT - Lãi vay) x (1 - t).
Ví dụ: EBIT 440, R 40, t 28%: LNST = 400 x 0,72 = 288. LNST là chỉ tiêu nhỏ nhất, dùng để chia cho cổ đông.
Chi phí cố định và chi phí biến đổi gồm những khoản nào?
Cố định (không đổi theo sản lượng): khấu hao TSCĐ, lương quản lý, thuê tài sản và văn phòng.
Biến đổi (tăng theo sản lượng): nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, hoa hồng bán hàng.
Trong các yếu tố, FC không phụ thuộc sản lượng. Chi phí tài chính cố định gồm lãi vay và cổ tức cổ phần ưu đãi.
Cách phân loại các khoản mục thu nhập và chi phí theo nhóm
Doanh thu tài chính: cổ tức, lãi tiền gửi, lãi cho vay, chênh lệch chuyển nhượng vốn, chiết khấu thanh toán được hưởng.
Chi phí tài chính: lãi vay, chi phí góp vốn liên doanh liên kết.
Chi phí/thu nhập khác: thanh lý nhượng bán TSCĐ, tiền phạt vi phạm hợp đồng, nợ khó đòi đã xóa sổ nay thu được.
Chi phí quản lý doanh nghiệp: tiền thuê đất, lương quản lý.
Hệ số thanh toán nhanh và hệ số thanh toán tổng quát
Thanh toán nhanh = (TSLĐ và đầu tư ngắn hạn - Hàng tồn kho) / Nợ ngắn hạn.
Ví dụ: H = 3, nợ NH 4000, HTK 500: TSLĐ = 3 x 4000 + 500 = 12.500.
Thanh toán tổng quát = Tổng tài sản / Nợ phải trả (5000/2000 = 2,5).
Lượng dự trữ tiền mặt tối ưu (mô hình Baumol)
M* = căn(2 x T x F / r), T là tổng nhu cầu tiền mặt năm, F là chi phí mỗi lần bán chứng khoán, r là lãi suất chứng khoán.
Ví dụ: T=3600, F=0,5, r=10%: M* = căn(36.000) = 189,7 triệu.
Tồn quỹ tối thiểu = chi quỹ bình quân ngày x số ngày dự trữ.
Phân tích Dupont: tỷ suất LNST vốn chủ sở hữu
ROE = (LNST / Doanh thu) x (Doanh thu / Tổng vốn) x [1 / (1 - Hv)].
Ví dụ: 2% x 2 x 1/(1-0,5) = 8%.
Số dư khoản phải thu cuối kỳ
KPT cuối kỳ = KPT đầu kỳ + Doanh số bán chịu - Tiền thu được.
Ví dụ: 80 + 200 - 190 = 90 triệu.
Chi phí tín dụng thương mại (bỏ chiết khấu)
Chi phí = [d / (1 - d)] x [360 / (Ngày trả tối đa - Ngày hưởng chiết khấu)]
Ví dụ 2/10 net 30: 2/98 x 360/20 = 36,7%.
Ví dụ 2/15 net 45: 2/98 x 360/30 = 24,5%.
Kỳ thu tiền bình quân khi có chiết khấu thanh toán
Lấy trung bình có trọng số theo tỷ lệ khách hàng.
Ví dụ điều khoản 3/10 net 30, 20% trả ngày 10, 80% trả ngày 30: 0,2 x 10 + 0,8 x 30 = 26 ngày.
15% trả ngày 10, 85% ngày 30: 27 ngày.
Vòng quay các khoản phải thu và kỳ thu tiền bình quân
Vòng quay KPT = Doanh thu thuần (bán chịu) / KPT bình quân.
Kỳ thu tiền bình quân = KPT / Doanh thu bình quân ngày = 360 / vòng quay.
Ví dụ: kỳ thu tiền 20 ngày: vòng quay = 360/20 = 18.
KPT = doanh thu chịu x kỳ thu tiền / 360.
Vòng quay hàng tồn kho và số ngày một vòng quay
Vòng quay HTK = Giá vốn hàng bán / HTK bình quân.
Số ngày một vòng = 360 / vòng quay = HTK x 360 / Giá vốn.
Ví dụ: HTK 1000, giá vốn 9000: 9 vòng, 40 ngày.
Giá vốn = Doanh thu thuần - Lãi gộp.
Vốn lưu động tiết kiệm tuyệt đối khi tăng vòng quay
VLĐ tiết kiệm = M/L1 - M/L0 (âm là tiết kiệm). M là tổng mức luân chuyển.
Ví dụ: M = 540, L tăng từ 5 lên 6: 540/6 - 540/5 = 90 - 108 = -18 triệu (tiết kiệm 18 triệu).
Vòng quay vốn lưu động và kỳ luân chuyển
Số vòng quay L = Doanh thu thuần / Vốn lưu động bình quân (dùng doanh thu thuần, không dùng tổng doanh thu). Kỳ luân chuyển K = 360 / L.
L càng lớn, K càng nhỏ thì càng tốt, vốn dùng hiệu quả.
Ví dụ: DTT 1500, VLĐ 100: L = 15.
Đòn bẩy kinh doanh DOL
DOL = Q(P - AVC) / [Q(P - AVC) - FC]; (FC là chi phí cố định chưa gồm lãi vay).
Đo: doanh thu (sản lượng) đổi 1% thì EBIT đổi bao nhiêu %.
Phản ánh quan hệ giữa chi phí cố định và biến đổi. Phát huy tác dụng khi sản lượng vượt sản lượng hòa vốn.
Dòng tiền tự do và báo cáo lưu chuyển tiền tệ
Dòng tiền tự do: phần dòng tiền công ty có thể dùng trả cổ tức hoặc đầu tư vào dự án khác.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ tóm lược dòng tiền hoạt động, đầu tư và tài chính (không phải dòng tiền dự án).
Lợi nhuận kinh tế (EVA)
Lợi nhuận kinh tế = Thu nhập sau thuế - Chi phí sử dụng vốn chủ x Vốn chủ.
Ví dụ: 1600 - 14% x 10.000 = +200$.
Chỉ số P/E và EPS
P/E = Giá thị trường của cổ phiếu thường / EPS.
EPS = thu nhập mỗi cổ phần (lợi nhuận sau thuế chia cho số cổ phiếu thường).
Thu nhập giữ lại = Lợi nhuận sau thuế - Cổ tức chi trả.
Qhvtm = (FC - Khấu hao) / (P - AVC) (khấu hao là chi phí không bằng tiền).
Thấp hơn điểm hòa vốn kinh doanh vì có chi phí khấu hao TSCĐ.
Ví dụ: FC 1000, KH 200, P 8, AVC 4: 800/4 = 200 sản phẩm.
Điểm hòa vốn và thời gian hòa vốn
Qhv = FC / (P - AVC).
Thời gian hòa vốn = (Qhv / Qmax) x 12 tháng.
Ví dụ: Qhv 1500, Qmax 3000: 6 tháng; Qhv 2000, Qmax 6000: 4 tháng.
Ứng dụng: đánh giá rủi ro, chọn phương án sản xuất, quyết định chiến lược dài hạn.
Đòn bẩy tổng hợp DTL
DTL = DOL x DFL = Q(P - AVC) / [Q(P - AVC) - FC - R].
Đo: doanh thu (sản lượng) đổi 1% thì lợi nhuận vốn CSH (EPS) đổi bao nhiêu %.
Ví dụ: Q=3000, P=500.000, AVC=400.000, FC=120 triệu (đã gồm lãi vay): 300/(300-120) = 1,67.
Đòn bẩy tài chính DFL
DFL = EBIT / (EBIT - R), R là lãi vay.
Đo: EBIT đổi 1% thì lợi nhuận vốn CSH (EPS) đổi bao nhiêu %.
Ví dụ: Q=2000, P=150.000, AVC=100.000, FC'=60 triệu, R=15 triệu: EBIT = 100 - 60 = 40 triệu; DFL = 40/25 = 1,6.
Công ty tài trợ toàn bằng vốn cổ phần: EBIT tăng thì EPS tăng cùng tỷ lệ.
Hiệu suất sử dụng vốn cố định
Hiệu suất vốn cố định = Doanh thu thuần / Vốn cố định bình quân.
Phản ánh 1 đồng vốn cố định bình quân tạo ra bao nhiêu đồng doanh thu thuần.
Phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu: số quyền cần để mua 1 cổ phiếu mới
Số cổ phiếu mới = Vốn cần huy động / Giá chào bán. Số quyền cần = Số cổ phiếu đang lưu hành / Số cổ phiếu mới.
Ví dụ: 7 tỷ / 100.000 = 70.000 cổ phiếu mới; 210.000 / 70.000 = 3 quyền.
Giá trái phiếu trả lãi hằng năm
Giá = tổng lãi/(1+r)^t + mệnh giá/(1+r)^n, r là lãi suất thị trường yêu cầu.
Lãi suất bề mặt > r: giá > mệnh giá.
Ví dụ: mệnh giá 10 triệu, 2 năm, bề mặt 11%, r 10%: 1,1/1,1 + 11,1/1,21 = 10,17 triệu.
Lãi hằng năm = Mệnh giá x lãi suất (1000 x 8% = 80).
Ba loại thuê tài sản và đặc điểm
Thuê tài chính: khoản thanh toán bù đắp toàn bộ chi phí đầu tư (trả dần hoàn toàn), bên đi thuê thường chịu khấu hao, giúp thực hiện nhanh dự án.
Thuê hoạt động: bên đi thuê có thể hủy ngang hợp đồng.
Bán và thuê lại: bán tài sản rồi ký hợp đồng thuê lại chính tài sản đó.
Chủ tài sản gọi là bên cho thuê.
Xếp hạng rủi ro của các loại chứng khoán đối với doanh nghiệp phát hành
Rủi ro cao nhất cho DN phát hành: trái phiếu (phải trả lãi đúng hạn, nghĩa vụ cố định). Thấp nhất: cổ phần thường.
Thứ tự nhận lãi/chia lợi nhuận: trái chủ trước, rồi cổ đông ưu đãi, cổ đông thường nhận sau cùng.
Chỉ công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán.
Chi phí vốn cổ phần ưu đãi: vì sao đắt hơn trái phiếu?
Cổ tức ưu đãi không được trừ vào thu nhập chịu thuế nên chi phí sau thuế cao hơn chi phí trái phiếu (lãi vay được trừ thuế). Chi phí cố định tài chính gồm cả lãi vay và cổ tức ưu đãi.
Chia cổ tức ưu đãi cho (1 - T) là quy về trước thuế.
Chi phí sử dụng vốn bình quân (WACC)
WACC = Tỷ trọng vốn vay x Chi phí vay sau thuế + Tỷ trọng vốn chủ x Chi phí vốn chủ. Chi phí vay sau thuế = lãi suất x (1 - t).
Ví dụ: 0,3 x 10% + 0,7 x 8% = 8,6%.
Ví dụ: vay 80 (10%, t 28%), vốn chủ 120 (12%): (80 x 7,2% + 120 x 12%)/200 = 10,08%.
Khi nào nên tăng vốn vay? Khi nào đòn bẩy tài chính phản tác dụng?
Nên tăng vốn vay khi tỷ suất lợi nhuận tổng vốn (EBIT/Vốn) lớn hơn lãi suất vay (ví dụ 12% so với 8,5%).
Tác dụng ngược khi tài sản sinh lời không đủ bù đắp chi phí lãi vay. Dùng nợ quá cao làm giảm giá trị công ty và tăng chi phí sử dụng vốn.
Vì sao tiền có giá trị theo thời gian?
Do lạm phát làm giảm sức mua, ưa thích tiêu dùng hiện tại hơn tương lai, và tương lai luôn có yếu tố không chắc chắn. Cả ba lý do đều đúng.
Gửi tiền với lãi ghép theo kỳ ngắn: tính FV thế nào?
FV = PV x (1 + i/m)^(m x n)
Ví dụ: 1 triệu, 12%/năm ghép tháng, 3 năm: 1 x 1,01^36 = 1,43 triệu.
Ví dụ: 100 triệu, 7,75%/năm ghép quý, 4 năm: 100 x (1,019375)^16 gần 136 triệu.
Lãi suất thực (hiệu dụng) khi ghép lãi nhiều lần trong năm
EAR = (1 + i/m)^m - 1, với i là lãi suất danh nghĩa, m là số kỳ ghép lãi/năm.
12%/năm ghép tháng: 12,68%.
10%/năm ghép 6 tháng: 10,25%.
7,75%/năm ghép quý: 7,98%.
Ghép lãi càng nhiều lần, lãi suất thực càng cao.
Tính lãi suất khi biết PV, FV và số năm
r = (FV/PV)^(1/n) - 1
Ví dụ: 8.000.000 thành 9.331.200 sau 2 năm: (9.331.200/8.000.000)^(1/2) = 1,08, vậy r = 8%/năm.
Quan hệ giữa giá trị tương lai và hiện tại của 1 đồng
Hệ số FV = 1 / hệ số PV (cùng r, n).
Ví dụ: PV của 1$ là 0,27 thì FV của 1$ = 1/0,27 = 3,7.
Thừa số (hệ số) chiết khấu và đặc điểm
Hệ số chiết khấu = 1 / (1 + r)^n, luôn nhỏ hơn 1 khi r > 0, n > 0.
Ví dụ: r = 10%, 2 năm: 0,826; r = 15%, 2 năm: 0,7561.
Ngược lại: hệ số 0,8333 một năm nghĩa là r = 1/0,8333 - 1 = 20%.
Công thức giá trị hiện tại (PV) của một khoản tiền
PV = FV / (1 + r)^n
Ví dụ: 115.000 sau 1 năm, r = 10%: PV = 104.545.
Ví dụ: 1.000 sau 5 năm, r = 13%: 542,76.
Lãi đơn: tiền lãi kỳ trước không cộng vào gốc để tính lãi kỳ sau.
Lãi kép: lãi kỳ trước được cộng vào gốc, kỳ sau tính lãi trên cả gốc lẫn lãi.
Giá trị hiện tại ròng (NPV)
NPV = tổng PV dòng tiền vào - vốn đầu tư ban đầu = tổng CFt/(1+r)^t - I0
Ví dụ: PV dòng tiền 550 tr, vốn đầu tư 500 tr: NPV = +50 tr.
NPV > 0: nên chấp nhận.
Chức năng của trung gian tài chính
Cung cấp cơ chế thanh toán, huy động vốn từ nhà đầu tư nhỏ, phân tán rủi ro, cho vay. Họ KHÔNG trực tiếp đầu tư vào tài sản thực.
Thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp khác nhau thế nào?
Sơ cấp: chứng khoán phát hành lần đầu, tiền chảy vào công ty phát hành.
Thứ cấp: giao dịch mua bán lại giữa các nhà đầu tư, công ty phát hành không nhận được tiền.
Ba quyết định chính của quản trị tài chính doanh nghiệp
1) Quyết định đầu tư (ngân sách vốn): mua tài sản cố định nào.
2) Quyết định tài trợ (cấu trúc vốn): huy động vốn từ đâu.
3) Quyết định cổ tức và quản lý vốn lưu động.
Phân biệt tài sản thực và tài sản tài chính
Tài sản thực: tài sản hữu hình tạo ra thu nhập (máy móc, bất động sản, thương hiệu).
Tài sản tài chính (cổ phiếu, trái phiếu): là trái quyền đối với thu nhập do tài sản thực tạo ra.
Chi phí đại diện (agency cost) là gì?
Chi phí phát sinh do mâu thuẫn lợi ích giữa cổ đông (chủ sở hữu) và nhà quản lý, gồm cả chi phí giám sát hoạt động của nhà quản lý. Là hệ quả của việc tách quyền sở hữu khỏi quyền quản lý.
Doanh nghiệp nào chịu trách nhiệm vô hạn về nợ?
Doanh nghiệp tư nhân (một chủ sở hữu duy nhất) và chủ công ty hợp danh. Công ty cổ phần chịu trách nhiệm hữu hạn.
Ưu điểm và nhược điểm chính của công ty cổ phần
Ưu: trách nhiệm hữu hạn, tách bạch quyền sở hữu và quản lý, đời sống vĩnh viễn, dễ chuyển nhượng cổ phần, thuê được nhà quản lý chuyên nghiệp.
Nhược: thuế bị đánh trùng hai lần, phát sinh chi phí đại diện.
Dòng tiền sau thuế của dự án trong năm
CF = (Doanh thu - Chi phí cố định - Biến phí - Khấu hao) x (1 - t) + Khấu hao
Ví dụ: DT 120, FC 30, VC 50, KH 10, t 30%: (120-30-50-10) x 0,7 + 10 = 31.
Khấu hao làm giảm thu nhập chịu thuế nên giảm thuế phải nộp (lá chắn thuế).
Khấu hao nhanh gồm những phương pháp nào?
Phương pháp số dư giảm dần và phương pháp tổng số năm sử dụng. Thu hồi phần lớn vốn nhanh nhất ở những năm đầu so với khấu hao đều.
Khấu hao đều (đường thẳng, tuyến tính)
Mức khấu hao hằng năm = Nguyên giá / Thời gian sử dụng. Tỷ lệ và mức khấu hao không đổi suốt thời gian sử dụng.
Ví dụ: 240 triệu, tuổi thọ kinh tế 10 năm: 24 triệu/năm (dùng tuổi thọ kinh tế).
Giá trị còn lại cuối năm t = Nguyên giá - t x mức KH.
Nguyên tắc khấu hao TSCĐ
Phù hợp mức độ hao mòn của TSCĐ và đảm bảo thu hồi đủ giá trị vốn đầu tư ban đầu.
TSCĐ đã khấu hao đủ mà vẫn dùng thì không trích khấu hao nữa. TSCĐ chưa đưa vào sử dụng thì không tính khấu hao (nguyên giá tính khấu hao = nguyên giá - phần chưa dùng).
Hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình của TSCĐ
Hữu hình: do thời gian, cường độ sử dụng, môi trường, bảo dưỡng.
Vô hình: do tiến bộ khoa học kỹ thuật làm tài sản lỗi thời, mất giá.
TSCĐ chịu cả hai loại hao mòn.
Nguyên giá TSCĐ gồm những gì?
Giá mua (không gồm VAT được khấu trừ) + chi phí vận chuyển, bốc dỡ, lắp đặt, chạy thử + chi phí khác liên quan. Lãi vay đầu tư TSCĐ trước khi đưa vào hoạt động được tính vào nguyên giá; sau đó thì không.
Vì thế nguyên giá thường lớn hơn giá mua.
Đặc điểm của vốn cố định và của vốn lưu động
Cả hai: tham gia nhiều chu kỳ sản xuất và luân chuyển dần từng phần (cách nêu trong đề cho vốn cố định). Vốn cố định gắn với đầu tư dài hạn và quyết định năng lực sản xuất kinh doanh.
Vốn lưu động phân biệt theo vai trò ở các khâu: dự trữ, sản xuất, lưu thông.
Tài sản cố định (TSCĐ): điều kiện nhận biết và phân loại
Điều kiện: thời gian sử dụng trên 1 năm, đạt giá trị tối thiểu theo quy định, tham gia nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh.
Hữu hình: nhà cửa, máy móc, thiết bị. Vô hình: nhãn hiệu, bằng sáng chế.
TSCĐ thuê ngoài gồm thuê hoạt động và thuê tài chính.
Thuế khi bán tài sản cố định khác giá trị sổ sách
Tác động thuế = (Giá bán - Giá trị còn lại) x t.
Bán lỗ: tiết kiệm thuế. Ví dụ sổ sách 25.000, bán 10.000, t = 28%: tiết kiệm 15.000 x 28% = 4.200$.
Bán lãi: đóng thêm thuế.
Mục tiêu tài chính của công ty cổ phần là gì?
Tối đa hóa giá trị công ty (giá trị cổ phiếu trên thị trường) cho các cổ đông. Không phải tối đa hóa lợi nhuận hiện tại, doanh số hay thị phần.
Lãi suất chiết khấu dùng khi tính NPV là gì?
Chi phí sử dụng vốn (của dự án; thường là chi phí vốn bình quân WACC). Cũng chính là tỷ suất sinh lời đòi hỏi.
Tiêu chuẩn thời gian hoàn vốn (PP): quy tắc và hạn chế
Chấp nhận dự án có thời gian hoàn vốn nhỏ hơn thời gian hoàn vốn chuẩn.
PP thường KHÔNG tính đến giá trị thời gian của tiền (khác với NPV, IRR, DPP).
Dự án độc lập và dự án loại trừ (xung khắc) nhau
Độc lập: quyết định dự án này không ảnh hưởng quyết định dự án khác; nhận tất cả dự án có NPV > 0 (hoặc chỉ số sinh lời > 1).
Loại trừ nhau: chỉ chọn một; chọn dự án có NPV lớn nhất và NPV > 0.
IRR là gì và quy tắc quyết định
IRR (tỷ suất sinh lời nội bộ) là lãi suất chiết khấu làm NPV của dự án bằng 0.
NPV = 0 thì IRR = lãi suất chiết khấu.
Chấp nhận dự án khi IRR > chi phí sử dụng vốn.
PV của dòng tiền vĩnh cửu (perpetuity) và IRR của nó
PV = C / r. Nếu tăng trưởng đều g: PV = C1 / (r - g).
IRR của dòng vĩnh cửu = C / I0. Ví dụ: đầu tư 125$, thu 15$/năm mãi mãi: IRR = 12%.
Ví dụ tăng trưởng: I0 = 210, C1 = 10,5, g = 5%: IRR = 10,5/210 + 5% = 10%.
Công thức giá trị hiện tại của chuỗi tiền đều (annuity) và cách tính khoản trả đều
PV = A x [1 - (1+r)^-n] / r
Khoản trả đều A = PV x r / [1 - (1+r)^-n]
Ví dụ: vay 10.000.000, 3 năm, 10%, trả cuối năm: A = 4.021.148.
Vay 1000 triệu, 5 năm, 8%: A = 250,456 triệu.
Nguyên tắc cộng giá trị (value additivity) của NPV
NPV của dự án kết hợp = tổng NPV các dự án thành phần. Ví dụ PV(X)=4000, PV(Y)=5000 thì PV(X+Y)=9000.
Dự án kết hợp có thành phần NPV âm (+50, -20, +100): tách ra, chỉ nhận dự án NPV dương.