Lịch sử 11 - Bài 2: Chủ nghĩa tư bản (từ thế kỉ XVII đến nay)

Tư bản tài chính là gì? Là đặc trưng của giai đoạn nào?

Sự dung hợp tư bản ngân hàng với tư bản công nghiệp. Là một đặc trưng của chủ nghĩa tư bản độc quyền (độc quyền nhà nước).

1 / 25

Tạo bởi

Phùng Thế Gia Bảo

Thuật ngữ trong học phần này (25)

Tư bản tài chính là gì? Là đặc trưng của giai đoạn nào?

Sự dung hợp tư bản ngân hàng với tư bản công nghiệp. Là một đặc trưng của chủ nghĩa tư bản độc quyền (độc quyền nhà nước).

Các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản (tóm tắt)

Nửa sau thế kỉ XVII - giữa thế kỉ XIX: xác lập, tự do cạnh tranh. Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX: chủ nghĩa đế quốc (độc quyền). Sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay: chủ nghĩa tư bản hiện đại.

Thách thức của chủ nghĩa tư bản hiện đại?

Khủng hoảng kinh tế, tài chính và bất bình đẳng xã hội; tiềm ẩn những nguy cơ khủng hoảng mang tính toàn cầu.

Tiềm năng lớn của chủ nghĩa tư bản hiện đại thể hiện ở đâu?

Khả năng tự điều chỉnh và ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật.

Biểu hiện của chủ nghĩa tư bản hiện đại?

Lực lượng lao động có chuyển biến về cơ cấu, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng sự phát triển nhảy vọt của nền sản xuất. Kết hợp sức mạnh kinh tế của tổ chức độc quyền tư nhân với sức mạnh chính trị của nhà nước tư sản (độc quyền nhà nước).

Đặc điểm nổi bật của chủ nghĩa tư bản hiện đại?

Sức sản xuất phát triển cao dựa trên khoa học - công nghệ (thành tựu cách mạng khoa học - công nghệ).

Chủ nghĩa tư bản hiện đại là gì? Ra đời và tồn tại khi nào?

Thuật ngữ chỉ giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay.

Tranh con rắn quấn quanh Nhà Trắng/Quốc hội Mỹ phản ánh điều gì?

Quyền lực của các tổ chức độc quyền ở Mỹ - tơ-rớt - kết chặt chẽ và chi phối nhà nước tư sản.

Ảnh các nước đế quốc ngồi quanh bản đồ chia cắt (Mãn Châu...) phản ánh vấn đề gì ở châu Á?

Các nước đế quốc xâu xé Trung Quốc.

Tranh biếm họa người khổng lồ Rốt-đơ (Rhodes) vắt qua châu Phi phản ánh điều gì?

Chủ nghĩa đế quốc và bành trướng thuộc địa (của Anh).

Sự kiện nào cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX góp phần mở rộng phạm vi chủ nghĩa tư bản ở châu Á?

Nhật Bản tiến hành cuộc Duy tân Minh Trị.

Đặc trưng của chủ nghĩa đế quốc (cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX)?

Xuất hiện các tổ chức độc quyền có vai trò quyết định trong sinh hoạt kinh tế. Các cường quốc tư bản lớn nhất đã chia nhau xong đất đai trên thế giới (bành trướng thuộc địa). Xuất khẩu tư bản.

Các tổ chức độc quyền (các-ten, xanh-đi-ca, tơ-rớt) phát triển theo xu hướng nào?

Tập trung tiêu thụ hàng hóa để thu lợi nhuận.

Chủ nghĩa tư bản từ nửa sau thế kỉ XVII đến nửa sau thế kỉ XIX: từng bước tiến như thế nào?

Từng bước được xác lập ở châu Âu và Bắc Mỹ (giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh).

Các tổ chức độc quyền (liên minh các nhà tư bản lớn) là gì?

Sự liên minh giữa các nhà tư bản lớn để tập trung vào tay mình phần lớn việc sản xuất hoặc tiêu thụ một số hàng hóa nhằm thu lợi nhuận cao. Ví dụ: các-ten, xanh-đi-ca (Đức, Pháp), tơ-rớt (Mỹ).

Vì sao đế quốc Pháp được gọi là 'chủ nghĩa đế quốc cho vay nặng lãi'?

Vì xuất khẩu tư bản bằng cách cho các nước chậm tiến vay với lãi suất cao.

Vì sao đế quốc Anh được gọi là 'chủ nghĩa đế quốc thực dân'?

Vì tiếp tục xâm lược, mở rộng hệ thống thuộc địa trên thế giới.

Nước nào có hệ thống thuộc địa lớn nhất thế giới cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX?

Anh.

Chủ nghĩa đế quốc là hệ quả trực tiếp của quá trình nào?

Xâm lược thuộc địa và xuất khẩu tư bản.

Tổ chức độc quyền ở các nước tư bản ra đời dựa trên cơ sở nào?

Sự tập trung sản xuất và tư bản lớn.

Vì sao các nước tư bản đẩy mạnh xâm lược thuộc địa cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX?

Do sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tư bản chủ nghĩa, nhu cầu ngày càng cao về nguyên liệu và nhân công, thị trường, nên xâm lược và mở rộng thuộc địa.

Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, chủ nghĩa tư bản có chuyển biến quan trọng nào?

Chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa (chủ nghĩa đế quốc), mở rộng phạm vi ảnh hưởng trên toàn thế giới cùng với đẩy mạnh xâm lược thuộc địa.

Từ thế kỉ XVII đến giữa thế kỉ XIX, chủ nghĩa tư bản ở giai đoạn nào?

Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh.

Tác động của cách mạng công nghiệp (cuối thế kỉ XVIII - đầu thế kỉ XIX) đối với chủ nghĩa tư bản?

Góp phần khẳng định sự thắng lợi của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu và Bắc Mỹ.

Tác động của các cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu (nửa sau thế kỉ XVII - cuối thế kỉ XVIII) đối với chủ nghĩa tư bản?

Thiết lập các nhà nước tư sản, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển. Lưu ý: không phải lật đổ hoàn toàn tàn dư phong kiến.